Pedagogisch coach Archieven - Pedagogisch Hart

Ken jij alle interactie-vaardigheden? Vanaf nu wel!

By Esther van der Leek on 31 mei 2023 in Borging, Kennis en vaardigheden, Pedagogiek in de kinderopvang, Pedagogisch coach

Leuk dat je er bent! Waarschijnlijk ben je hier omdat je de QR code op je mok hebt gescand. De 6 interactievaardigheden op een mok. Hoe verzin je het?

Nou, daar zit een gedachte achter. Een belangrijke slogan bij Pedagogisch Hart is: Pak je momentje!

Elke dag een kort pedagogisch momentje, elke dag even aandacht voor die belangrijke interactievaardigheden en elke dag even gedachten en ervaringen uitwisselen met je collega.

Laagdrempelig

Ik ben altijd op zoek naar manieren die pedagogisch professionals op een leuke en laagdrempelige manier laten leren. Zo wordt pedagogiek een onderdeel van je dagelijkse werk. En ook hier geldt: de kracht van herhaling!

Dus pak je momentje…

Natuurlijk even voor een korte pauze met een kopje koffie of thee, maar ook om stil te staan bij jouw prachtige en belangrijke vak. In deze blogpost vind je kennis en inspiratie over de 6 interactievaardigheden.

Interactief

Scroll vooral even door naar de ‘Vraag van het moment’ Deze wisselt regelmatig zodat je nieuwe dingen blijft leren. Leuk om samen met je collega’s te beantwoorden.

Waar ga jij vandaag mee aan de slag?

Het belang van goede interactie

Onze manier van communiceren met kinderen maakt het verschil! De kwaliteit van de interactie tussen pedagogisch professionals en kinderen bepaalt voor een groot deel de pedagogische kwaliteit op de groep.

Zij hebben met hun interactievaardigheden grote invloed op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in de kinderopvang. Daarom kan er niet genoeg aandacht voor zijn!

“Goede interactie is interactie die op een kindvolgende manier bijdraagt aan het bereiken van de vier opvoedingsdoelen.”

Uit: Interactievaardigheden.

Een kindvolgende benadering van Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker

Vraag van het moment

Lekker dwars! Als je peuters op je groep hebt herken je dit vast. Ze hebben het woordje NEE ontdekt, kunnen ineens uitbarsten in woede en luisteren is voor hen echt een uitdaging.

Goed om te weten dat deze peuters precies doen wat er bij hun ontwikkelingsfase past. Lastig? Dat ook! Belangrijk om van elkaar te weten hoe je erin staat en wanneer je een beroep op elkaar kunt doen.

Pak daarom even een momentje om deze vragen samen met je collega te beantwoorden.

Hoe gaan jullie om met peuters die volop bezig zijn met het ontwikkelen van hun autonomie?
Welke eigenschappen zijn volgens jou belangrijk voor een pedagogisch professional op de peutergroep?
Ouders ervaren deze ‘peuterpuberteit’ meestal ook als erg pittig. Welke tip heb jij voor deze ouders?

“Als een peuter de grenzen opzoekt en er overheen gaat is hij aan het oefenen met zelfstandiger worden.”

Op welke manieren stimuleer jij de autonomie van kinderen bij jou op de groep?

Even opfrissen

1. Sensitieve responsiviteit

Pik je de signalen op van kinderen en reageer je op een goede manier? Ben jij een veilige haven voor het kind? Door goed naar kinderen te kijken en te luisteren zie je of ze zich veilig, prettig en ontspannen voelen op de groep. Emotionele en fysieke veiligheid zijn voorwaarden voor ontwikkeling.

2. Respect voor autonomie

Geef jij genoeg ruimte aan kinderen? Stimuleer jij actief dat kinderen zelf iets (mogen) doen of kiezen? En dat op hun eigen manier? Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen als zij ervaren dat ze zelf iets kunnen. Kijk waar de behoeftes van kinderen liggen en probeer ze zoveel als mogelijk te volgen in tempo en interesses.

3. Structureren en leidinggeven

Kun jij op een goede manier duidelijk maken wat er van de kinderen verwacht wordt? En hoe zorg jij ervoor dat kinderen zich daar ook aan kunnen houden? Rituelen en routines dragen bij aan voorspelbaarheid. Het helpt kinderen grip te krijgen op hun omgeving. Hoe geef jij positief leiding aan je groep?

4. Praten en uitleggen

Taal is enorm belangrijk bij alle interactievaardigheden. De mate waarin je dat doet, maar ook HOE je dat doet. Aankondigen, benoemen en ook het contact weer afsluiten. Praten met kinderen is altijd tweerichtingsverkeer, ongeacht de leeftijd. Praat daarom altijd MET het kind in plaats van tegen het kind. Goed luisteren hoort hier ook bij.

5. Stimuleren van ontwikkeling

Kansen grijpen en kansen creëren. Wat doe jij om de ontwikkeling te stimuleren? Is de ontwikkelingsstimulering kindvolgend en gericht op de brede ontwikkeling? Heb je daarbij oog voor het individuele kind, maar ook voor de hele groep? Kennis van de ontwikkelingsgebieden is hierbij essentieel.

6. Begeleiden van onderlinge interacties

De groep als een soort minisamenleving waarin kinderen op sociaal gebied kunnen oefenen. Hoe stimuleer jij de relaties tussen de kinderen in de groep? Iedere leeftijdsgroep heeft zijn eigen uitdagingen. Wat doe jij om er een positieve groep van te maken. Hoe geef jij leiding aan het groepsproces?

“In welke interactievaardigheid blink jij uit en welke kun je nog verbeteren?”

Wissel uit met je collega aan welke interactievaardigheid jij meer aandacht wilt geven de komende periode. Bespreek samen hoe je dit wilt inzetten op je groep. Wat wil je gaan doen en wat is daarvoor nodig? Kun je elkaar hierbij helpen? Ook een mooie vraag voor een teamoverleg!

Wist je dat?

Informatie die zowel via woorden als beelden wordt gepresenteerd, wordt gemakkelijker opgeslagen dan wanneer alleen maar woorden worden gebruikt.

Op de mok staat daarom bij elke interactievaardigheid naast de tekst ook een passende afbeelding. Deze verbinding maakt dat het makkelijker wordt om iets te onthouden.

De mok als tool om de interactievaardigheden onder de aandacht te houden.

“Alles wat je aandacht geeft groeit”

Inspiratie

Binnen de interactievaardigheden zijn veel thema’s waar je over kunt leren.

Hieronder een selectie ter inspiratie voor bijvoorbeeld een persoonlijk doel, een teamdoel, een themabijeenkomst, een cursus, een studiedag, een teamoverleg, een verdieping, een blog, een spel, een coachingsvraag, een organisatiedoel enzovoort.

“Over interactievaardigheden raak je nooit uitgeleerd.”

Ter inspiratie een lange lijst met mooie onderwerpen binnen de interactievaardigheden.

1. Sensitieve responsiviteit

Een band opbouwen met kinderen
Oog hebben voor signalen
Contact maken
Overgangssituaties begeleiden
Omgaan met emoties (ook die van jezelf)
Zelfvertrouwen
Hoe geef je complimenten
Wennen
Huilen
Stress bij baby’s
Temperamentvol gedrag
Stille kinderen
… welke onderwerpen weet je nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

2. Respect voor autonomie

Kindvolgend werken
Zelfredzaamheid
Ontdekken
Keuzes geven
Risicovol spel
Ingaan op initiatieven van kinderen
Vertrouwen in kinderen hebben
Mogen helpen. Klusjes doen
Kinderparticipatie
De participatieladder van R. Hart
Ruimte voor vrij spel
Visie van Emmi Pikler
… welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

3. Structureren en leidinggeven

Wat is structuur bieden
Wat is leidinggeven
Jijzelf als pedagogisch professional. Welke behoefte heb jij zelf aan structuur?
Dagprogramma
Groepsorganisatie
Flexibiliteit
Taakverdeling
Voorspelbaarheid
Routines en rituelen
Indeling ruimte en overzicht materialen
Regels en afspraken op de groep
Voorbeeldgedrag pedagogisch professional
Thomas Gordon, visie op positieve communicatie
Omgaan met ongewenst gedrag
Stimuleren van gewenst gedrag
… welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

4. Praten en uitleggen

Taalontwikkeling
Non-verbale aspecten in communicatie
Gesprekken met kinderen
Benoemen
Ruimte geven aan kinderen voor het vertellen van hun ervaringen
Speelpraten, Doenpraten , Denkpraten,
Steunpraten
Actief luisteren
Goede vragen stellen
Voorlezen, rijmpjes, versjes en liedjes
Woordenschatontwikkeling
Filosoferen met kinderen
… welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

5. Stimuleren van ontwikkeling

Brede ontwikkeling
De mijlpalen van de motorische ontwikkeling
Zintuiglijke ontwikkeling bij baby’s
Aansluiten bij het kind
Zone van naaste ontwikkeling – Vygotsky
Kijken en luisteren naar kinderen
Spelbetrokkenheid
Kansen creëren en kansen grijpen
de 3 V’s (Verkennen-Verbinden-Verrijken)
Talentontwikkeling
Hoe goed ken je de ontwikkelingsgebieden
Spelontwikkeling
Verschillen tussen jongens – meisjes
Open eind materialen
… welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

6. Begeleiden van onderlinge interacties

Positief leidinggeven groepsproces
Sociaal gedrag stimuleren
Samenspel tussen kinderen
Omgaan met conflicten
Vriendschappen
Diversiteit
Iedereen hoort erbij
Pedagogisch klimaat
Pesten
Sociale vaardigheden
Sociogram
… welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

“Waar zou jij graag meer over leren?”

Hoe zorgen jullie voor borging?

Heel veel pedagogisch professionals hebben een training gehad over de 6 interactievaardigheden. Vol enthousiasme pas je het geleerde toe op je groep. Helaas, na een paar maanden merk je dat het alweer is weggezakt. De waan van de dag overheerst. Herkenbaar?

Om te zorgen dat je actief bezig blijft met het ontwikkelen van je interactievaardigheden is borging belangrijk. Hoe doe je dat?

Borging betekent dat succesvolle verbeteringen behouden blijven en gedeeld worden. Het wordt onderdeel van bestaande routines en het heeft daarmee een vaste plek binnen je dagprogramma. Borging betekent dat er blijvende aandacht is voor het onderwerp.

“Op welke manieren besteedt jouw organisatie aandacht aan de 6 interactievaardigheden?”

Download Poster Interactievaardigheden

Download hier de poster met de 6 interactievaardigheden uit Pedagogisch Scheuren 2023. Hang het op locatie, in de personeelskamer, de wc of op een andere plek waar medewerkers regelmatig komen.

Blijvende aandacht is belangrijk!

Ken jij alle interactie-vaardigheden? Vanaf nu wel!

By Esther van der Leek on 19 mei 2023 in Borging, Kennis en vaardigheden, Pedagogiek in de kinderopvang, Pedagogisch coach

Leuk dat je er bent!

Waarschijnlijk ben je hier omdat je de QR code op je mok hebt gescand. De 6 interactievaardigheden op een mok. Hoe verzin je het?

Nou, daar zit een gedachte achter. Een belangrijke slogan bij Pedagogisch Hart is: Pak je momentje!

Elke dag een kort pedagogisch momentje. Even aandacht voor die belangrijke interactievaardigheden. Even stilstaan bij je eigen handelen. En even gedachten en ervaringen uitwisselen met een collega of studiegenoot.

Laagdrempelig leren

Ik ben altijd op zoek naar manieren waarop (toekomstige) pedagogisch professionals op een leuke en laagdrempelige manier kunnen blijven leren.

Niet alleen tijdens een training of studiedag, maar juist midden in het dagelijkse werk. Want pedagogiek zit overal. In hoe je een kind begroet, hoe je reageert op verdriet, hoe je grenzen stelt en hoe je kinderen helpt om het samen op te lossen.

En ook hier geldt: de kracht zit in de herhaling.

Dus: pak je momentje.

Voor een korte pauze met een kop koffie of thee, maar ook om even stil te staan bij jouw belangrijke vak.

Op deze pagina vind je kennis, vragen en inspiratie over de 6 interactievaardigheden.

Interactief

Scroll vooral door naar de ‘Vraag van het moment’ Deze wisselt regelmatig, zodat er steeds iets nieuws is om over na te denken.

Alleen, met je collega’s of tijdens een teamoverleg.

Waar ga jij vandaag mee aan de slag?

Het belang van goede interactie

Onze manier van communiceren met kinderen maakt verschil. De kwaliteit van de interactie tussen pedagogisch professionals en kinderen bepaalt voor een groot deel de pedagogische kwaliteit op de groep.

Met jouw interactievaardigheden heb je veel invloed op hoe veilig een kind zich voelt en welke kansen het krijgt om zich te ontwikkelen. Daarom verdienen deze vaardigheden blijvende aandacht.

“Goede interactie is interactie die op een kindvolgende manier bijdraagt aan het bereiken van de vier opvoedingsdoelen.”

Uit: Interactievaardigheden. Een kindvolgende benadering van Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker.

Vraag van het moment

Die soms onrustige overgangsmomenten. Wat doe jij om ze soepel te laten verlopen?

De binnenkomst op de groep. Van tafel naar vrij spel. Jassen aantrekken om naar buiten te gaan. Opruimen na een activiteit. Het zijn van die momenten waarop er ineens veel tegelijk gebeurt.

Kinderen hebben tijdens overgangssituaties vaak extra ondersteuning nodig. De binnenkomst op de groep kan bijvoorbeeld overweldigend zijn. Jij verdeelt je aandacht tussen een ouder, het kind dat afscheid neemt en de andere kinderen op de groep. Voor een kind is dat soms simpelweg veel. Het moet even landen. En daar heeft het jou bij nodig.

Overgangsmomenten en zelfsturing

Tijdens overgangsmomenten weten kinderen niet altijd meteen wat er van hen wordt verwacht. Ze moeten stoppen met wat ze deden, schakelen naar iets nieuws, wachten, luisteren en soms hun impulsen remmen.

Dat vraagt veel zelfsturing. En juist die zelfsturing is bij peuters en kleuters nog volop in ontwikkeling.

Het gevolg herken je vast: kinderen gaan rondlopen, bemoeien zich met elkaar, beginnen iets nieuws of worden onrustig. Voor je het weet ben jij vooral aan het corrigeren.

Zoom samen met een collega eens in op die momenten.

Hoe verlopen de overgangen bij jullie op de groep?
Wat doe jij waardoor kinderen weten wat er gaat gebeuren?
Waar ontstaat onrust?
En wat zou je kunnen veranderen?

Bespreek wat je ziet, waar je tevreden over bent en wat je wilt uitproberen.

Welke interactievaardigheid staat hier centraal?

Even opfrissen

1. Sensitieve responsiviteit

Pik je de signalen op van kinderen en reageer je op een goede manier? Ben jij een veilige haven voor het kind? Door goed naar kinderen te kijken en te luisteren zie je of ze zich veilig, prettig en ontspannen voelen op de groep. Emotionele en fysieke veiligheid zijn voorwaarden voor ontwikkeling.

2. Respect voor autonomie

Geef jij genoeg ruimte aan kinderen? Stimuleer jij actief dat kinderen zelf iets (mogen) doen of kiezen? En dat op hun eigen manier? Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen als zij ervaren dat ze zelf iets kunnen. Kijk waar de behoeftes van kinderen liggen en probeer ze zoveel als mogelijk te volgen in tempo en interesses.

3. Structureren en leidinggeven

Kun jij op een goede manier duidelijk maken wat er van de kinderen verwacht wordt? En hoe zorg jij ervoor dat kinderen zich daar ook aan kunnen houden? Rituelen en routines dragen bij aan voorspelbaarheid. Het helpt kinderen grip te krijgen op hun omgeving. Hoe geef jij positief leiding aan je groep?

4. Praten en uitleggen

Taal is enorm belangrijk bij alle interactievaardigheden. De mate waarin je dat doet, maar ook HOE je dat doet. Aankondigen, benoemen en ook het contact weer afsluiten. Praten met kinderen is altijd tweerichtingsverkeer, ongeacht de leeftijd. Praat daarom altijd MET het kind in plaats van tegen het kind. Goed luisteren hoort hier ook bij.

5. Stimuleren van ontwikkeling

Kansen grijpen en kansen creëren. Wat doe jij om de ontwikkeling te stimuleren? Is de ontwikkelingsstimulering kindvolgend en gericht op de brede ontwikkeling? Heb je daarbij oog voor het individuele kind, maar ook voor de hele groep? Kennis van de ontwikkelingsgebieden is hierbij essentieel.

6. Begeleiden van onderlinge interacties

De groep als een soort minisamenleving waarin kinderen op sociaal gebied kunnen oefenen. Hoe stimuleer jij de relaties tussen de kinderen in de groep? Iedere leeftijdsgroep heeft zijn eigen uitdagingen. Wat doe jij om er een positieve groep van te maken. Hoe geef jij leiding aan het groepsproces?

“In welke interactievaardigheid blink jij uit en welke kun je nog verbeteren?”

Bespreek dit eens met een collega. Kies allebei één interactievaardigheid waar je de komende periode bewuster mee aan de slag wilt. Wat wil je anders doen? Wat heb je daarvoor nodig? En hoe kunnen jullie elkaar helpen? Ook een goede vraag voor een teamoverleg.

Wist je dat?

Informatie die je via woorden én beelden aangeboden krijgt, wordt vaak beter onthouden dan informatie die alleen uit woorden bestaat.

Daarom staat op de mok bij iedere interactievaardigheid niet alleen tekst, maar ook een passend beeld. Zo helpt de mok je om de interactievaardigheden letterlijk in beeld te houden. Een klein geheugensteuntje tijdens je werkdag.

Inspiratie

Binnen de 6 interactievaardigheden valt ontzettend veel te leren. Je kunt onderstaande onderwerpen gebruiken voor een persoonlijk leerdoel, teamoverleg, coachingsvraag, studiedag, cursus, blog of themabijeenkomst. Of gewoon om eens samen over door te praten. Over interactievaardigheden raak je nooit uitgeleerd.