Ken jij alle interactie-vaardigheden? Vanaf nu wel!

Belangrijke kennis en de basis van goede kinderopvang! Versterk je vaardigheden en creëer een optimale leeromgeving voor de kinderen op jouw groep.
Interactievaardigheden-Mok

Waarschijnlijk ben je hier omdat je de QR code op je mok hebt gescand. De 6 interactievaardigheden op een mok. Hoe verzin je het?

 

Nou, daar zit een gedachte achter. Een belangrijke slogan bij Pedagogisch Hart is: Pak je momentje!

 

Elke dag een kort pedagogisch momentje, elke dag even aandacht voor die belangrijke interactievaardigheden en elke dag even gedachten en ervaringen uitwisselen met je collega of studiegenoot.

 

 

Laagdrempelig

Ik ben altijd op zoek naar manieren die (toekomstige) pedagogisch professionals op een leuke en laagdrempelige manier laten leren. Zo wordt pedagogiek een onderdeel van je dagelijkse werk. En ook hier geldt: de kracht van herhaling!

 

Dus pak je momentje…

 

Natuurlijk even voor een korte pauze met een kopje koffie of thee, maar ook om stil te staan bij jouw prachtige en belangrijke vak. Hier vind je kennis en inspiratie over de 6 interactievaardigheden.

 

 

Interactief 

Scroll vooral even door naar de ‘Vraag van het moment’ Deze wisselt regelmatig zodat je nieuwe dingen blijft leren. Leuk om samen met je collega’s te beantwoorden.

 

Waar ga jij vandaag mee aan de slag?

Het belang van goede interactie

Onze manier van communiceren met kinderen maakt het verschil! De kwaliteit van de interactie tussen pedagogisch professionals en kinderen bepaalt voor een groot deel de pedagogische kwaliteit op de groep. 

 

Zij hebben met hun interactievaardigheden grote invloed op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in de kinderopvang. Daarom kan er niet genoeg aandacht voor zijn!

“Goede interactie is interactie die op een kindvolgende manier bijdraagt aan het bereiken van de vier opvoedingsdoelen.”

Uit: Interactievaardigheden. 

Een kindvolgende benadering van Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker

Vraag van het moment

Spelplezier: hoe herken je welbevinden en betrokkenheid?

Kinderen komen beter tot spel als ze zich emotioneel veilig voelen. Kinderen leren op een diepgaander niveau wanneer ze helemaal opgaan in hun spel.

 

Als professional zie je het vaak wel als kinderen plezier hebben. Dat is af te meten aan de mate van hun welbevinden en betrokkenheid. Dat klinkt mooi maar welke signalen zijn dat eigenlijk die dit weergeven? Waaraan kun je zien dat kinderen zich prettig voelen en betrokken zijn?  

Welbevinden 

Belangrijke signalen van welbevinden zijn genieten, spontaniteit en zichzelf kunnen zijn, openheid, ontspanning en innerlijke rust, en vitaliteit (De Leuvense Welbevinden Schaal, LWS, Laevers e.a. 2012). Wat zie je dan bij de kinderen?

 

  • Het kind voelt zich duidelijk op en top, geniet met volle teugen.
  • Het kind is blij en opgewekt: (glim)lachen, glunderen, kraaien van plezier.
  • Het kind is spontaan, kan zichzelf zijn en toont zelfvertrouwen.
  • Het kind is ontspannen en vertoont geen signalen van stress.
  • Het kind heeft een stralende blik, toont levenslust, reageert energiek.
  • Het kind stelt zich open voor de omgeving en het contact met andere kinderen en volwassenen en geniet van wat de situatie biedt.

Betrokkenheid

Je ziet grote betrokkenheid bij kinderen als ze helemaal opgaan in waar ze mee bezig zijn. Op welke signalen kun je letten?

 

  • Concentratie: het kind laat zich niet afleiden, het richt de aandacht op dat waar het mee bezig is.
  • Motivatie: het kind doet iets uit zichzelf, omdat het erg aangesproken wordt door de activiteit, het is werkelijk geïnteresseerd.
  • Intense mentale activiteit: de waarneming van het kind is scherp en intens. Kinderen laten zien creatief en nauwkeurig te zijn en laten complex handelen zien.
  • Voldoening: het is te zien dat het kind voldoening ervaart, het is niet verveeld en heeft merkbaar zin in het spel.
  • Exploratiedrang: kinderen hebben de behoefte grip te krijgen op de werkelijkheid, je ziet dat ze verder verkennen en ontdekken.

 

Laevers, F. et al. (2012). Een procesgericht kindvolgsysteem voor kleuters. Leuven: Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs.

Kijk vandaag eens naar de kinderen op je groep. Welke signalen van welbevinden en betrokkenheid zie je terug? 

Even opfrissen

1. Sensitieve responsiviteit

Pik je de signalen op van kinderen en reageer je op een goede manier? Ben jij een veilige haven voor het kind? Door goed naar kinderen te kijken en te luisteren zie je of ze zich veilig, prettig en ontspannen voelen op de groep. Emotionele en fysieke veiligheid zijn voorwaarden voor ontwikkeling.

2. Respect voor autonomie

Geef jij genoeg ruimte aan kinderen? Stimuleer jij actief dat kinderen zelf iets (mogen) doen of kiezen? En dat op hun eigen manier? Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen als zij ervaren dat ze zelf iets kunnen. Kijk waar de behoeftes van kinderen liggen en probeer ze zoveel als mogelijk te volgen in tempo en interesses.

3. Structureren en leidinggeven

Kun jij op een goede manier duidelijk maken wat er van de kinderen verwacht wordt? En hoe zorg jij ervoor dat kinderen zich daar ook aan kunnen houden? Rituelen en routines dragen bij aan voorspelbaarheid. Het helpt kinderen grip te krijgen op hun omgeving. Hoe geef jij positief leiding aan je groep?

Interactievaardigheden op de groep

4. Praten en uitleggen

Taal is enorm belangrijk bij alle interactievaardigheden. De mate waarin je dat doet, maar ook HOE je dat doet. Aankondigen, benoemen en ook het contact weer afsluiten. Praten met kinderen is altijd tweerichtingsverkeer, ongeacht de leeftijd. Praat daarom altijd MET het kind in plaats van tegen het kind. Goed luisteren hoort hier ook bij.

5. Stimuleren van ontwikkeling

Kansen grijpen en kansen creëren. Wat doe jij om de ontwikkeling te stimuleren? Is de ontwikkelingsstimulering kindvolgend en gericht op de brede ontwikkeling? Heb je daarbij oog voor het individuele kind, maar ook voor de hele groep? Kennis van de ontwikkelingsgebieden is hierbij essentieel.

6. Begeleiden van onderlinge interacties

De groep als een soort minisamenleving waarin kinderen op sociaal gebied kunnen oefenen. Hoe stimuleer jij de relaties tussen de kinderen in de groep? Iedere leeftijdsgroep heeft zijn eigen uitdagingen. Wat doe jij om er een positieve groep van te maken. Hoe geef jij leiding aan het groepsproces?

“In welke interactievaardigheid blink jij uit en welke kun je nog verbeteren?”
Wissel uit met je collega aan welke interactievaardigheid jij meer aandacht wilt geven de komende periode. Bespreek samen hoe je dit wilt inzetten op je groep. Wat wil je gaan doen en wat is daarvoor nodig? Kun je elkaar hierbij helpen? Ook een mooie vraag voor een teamoverleg!
Interactievaardigheden

Wist je dat?

Informatie die zowel via woorden als beelden wordt gepresenteerd, wordt gemakkelijker opgeslagen dan wanneer alleen maar woorden worden gebruikt.

 

Op de mok staat daarom bij elke interactievaardigheid naast de tekst ook een passende afbeelding. Deze verbinding maakt dat het makkelijker wordt om iets te onthouden. 

 

De mok als tool om de interactievaardigheden onder de aandacht te houden.

“Alles wat je aandacht geeft groeit”

Inspiratie

Binnen de interactievaardigheden zijn veel thema’s waar je over kunt leren. 

 

Hieronder een selectie ter inspiratie voor bijvoorbeeld een persoonlijk doel, een teamdoel, een themabijeenkomst, een cursus, een studiedag, een teamoverleg, een verdieping, een blog, een spel, een coachingsvraag, een organisatiedoel enzovoort. 

 

“Over interactievaardigheden raak je nooit uitgeleerd.”

Ter inspiratie een lange lijst met mooie onderwerpen binnen de interactievaardigheden.

 

1. Sensitieve responsiviteit

  • Een band opbouwen met kinderen
  • Oog hebben voor signalen
  • Contact maken
  • Overgangssituaties begeleiden
  • Omgaan met emoties (ook die van jezelf)
  • Zelfvertrouwen
  • Hoe geef je complimenten
  • Wennen
  • Huilen
  • Stress bij baby’s
  • Temperamentvol gedrag
  • Stille kinderen
  • … welke onderwerpen weet je nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

2. Respect voor autonomie

  • Kindvolgend werken
  • Zelfredzaamheid
  • Ontdekken
  • Keuzes geven
  • Risicovol spel
  • Ingaan op initiatieven van kinderen
  • Vertrouwen in kinderen hebben
  • Mogen helpen. Klusjes doen
  • Kinderparticipatie
  • De participatieladder van R. Hart
  • Ruimte voor vrij spel
  • Visie van Emmi Pikler
  • … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

3. Structureren en leidinggeven

  • Wat is structuur bieden
  • Wat is leidinggeven
  • Jijzelf als pedagogisch professional. Welke behoefte heb jij zelf aan structuur?
  • Dagprogramma
  • Groepsorganisatie
  • Flexibiliteit
  • Taakverdeling
  • Voorspelbaarheid
  • Routines en rituelen
  • Indeling ruimte en overzicht materialen
  • Regels en afspraken op de groep
  • Voorbeeldgedrag pedagogisch professional
  • Thomas Gordon, visie op positieve communicatie
  • Omgaan met ongewenst gedrag
  • Stimuleren van gewenst gedrag
  • … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

4. Praten en uitleggen

  • Taalontwikkeling
  • Non-verbale aspecten in communicatie
  • Gesprekken met kinderen
  • Benoemen
  • Ruimte geven aan kinderen voor het vertellen van hun ervaringen
  • Speelpraten, Doenpraten , Denkpraten,
  • Steunpraten
  • Actief luisteren
  • Goede vragen stellen
  • Voorlezen, rijmpjes, versjes en liedjes
  • Woordenschatontwikkeling
  • Filosoferen met kinderen
  • … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

5. Stimuleren van ontwikkeling

  • Brede ontwikkeling
  • De mijlpalen van de motorische ontwikkeling
  • Zintuiglijke ontwikkeling bij baby’s
  • Aansluiten bij het kind
  • Zone van naaste ontwikkeling – Vygotsky
  • Kijken en luisteren naar kinderen
  • Spelbetrokkenheid
  • Kansen creëren en kansen grijpen
  • de 3 V’s (Verkennen-Verbinden-Verrijken)
  • Talentontwikkeling
  • Hoe goed ken je de ontwikkelingsgebieden
  • Spelontwikkeling
  • Verschillen tussen jongens – meisjes
  • Open eind materialen
  • … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

6. Begeleiden van onderlinge interacties

  • Positief leidinggeven groepsproces
  • Sociaal gedrag stimuleren
  • Samenspel tussen kinderen
  • Omgaan met conflicten
  • Vriendschappen
  • Diversiteit
  • Iedereen hoort erbij
  • Pedagogisch klimaat
  • Pesten
  • Sociale vaardigheden
  • Sociogram
  • … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?
“Waar zou jij graag meer over leren?”

Hoe zorgen jullie voor borging?

Heel veel pedagogisch professionals hebben een training gehad over de 6 interactievaardigheden. Vol enthousiasme pas je het geleerde toe op je groep. Helaas, na een paar maanden merk je dat het alweer is weggezakt. De waan van de dag overheerst. Herkenbaar?

 

Om te zorgen dat je actief bezig blijft met het ontwikkelen van je interactievaardigheden is borging belangrijk. Hoe doe je dat?

 

Borging betekent dat succesvolle verbeteringen behouden blijven en gedeeld worden. Het wordt onderdeel van bestaande routines en het heeft daarmee een vaste plek binnen je dagprogramma. Borging betekent dat er blijvende aandacht is voor het onderwerp.

“Op welke manieren besteedt jouw organisatie of opleiding aandacht aan de 

6 interactievaardigheden?”

Download Poster Interactievaardigheden

Download hier de poster met de 6 interactievaardigheden uit Pedagogisch Scheuren 2023. Hang het op locatie, in de personeelskamer, de wc of op een andere plek waar medewerkers of studenten regelmatig komen.

Blijvende aandacht is belangrijk!

Geschreven door

Esther van der Leek

Pedagoog

Nieuwste blogposts

Als je toch zo lekker aan het lezen bent heb ik hier nog 2 recente blog posts voor je. Enjoy!

Ben jij die warme professional?

In deze blogpost deel ik mijn persoonlijke ervaring waarin ik me gefrustreerd en machteloos voel wanneer ik mezelf niet kan uitdrukken in een vreemde taal en hoe een veilige en gastvrije omgeving cruciaal is voor het effectief leren van een nieuwe taal.

Lezen
0