Het belang van goede interactie

Interactievaardigheden. Waarom zijn ze zo belangrijk in de kinderopvang?

Onze manier van communiceren met kinderen maakt het verschil. De kwaliteit van de interactie tussen pedagogisch professionals en kinderen bepaalt voor een groot deel de pedagogische kwaliteit van het kindercentrum. Zij hebben met hun interactievaardigheden grote invloed op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in de kinderopvang. Daarom kan er niet genoeg aandacht voor zijn!

Pik je de signalen op van kinderen en reageer je op een goede manier? Ben jij een veilige haven voor het kind? Door goed naar kinderen te kijken en te luisteren zie je of ze zich veilig, prettig en ontspannen voelen op de groep. Emotionele en fysieke veiligheid zijn voorwaarden voor ontwikkeling.

Geef jij genoeg ruimte aan kinderen? Stimuleer jij actief dat kinderen zelf iets (mogen) doen of kiezen? En dat op hun eigen manier? Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen als zij ervaren dat ze zelf iets kunnen. Kijk waar de behoeftes van kinderen liggen en probeer ze zoveel als mogelijk te volgen in tempo en interesses .

Kun jij op een goede manier duidelijk maken wat er van de kinderen verwacht wordt? En hoe zorg jij ervoor dat kinderen zich daar ook aan kunnen houden? Rituelen en routines dragen bij aan voorspelbaarheid. Het helpt kinderen grip te krijgen op hun omgeving. Hoe geef jij positief leiding aan je groep?

Uit onderzoek blijkt dat het met bovenstaande vaardigheden wel goed zit, maar dat vooral de volgende drie vaardigheden nog verbeterd kunnen worden.

Taal is enorm belangrijk bij alle interactievaardigheden. De mate waarin je dat doet, maar ook HOE je dat doet. Aankondigen, benoemen en ook het contact weer afsluiten. Praten met kinderen is altijd tweerichtingsverkeer, ongeacht de leeftijd. Praat daarom altijd MET het kind in plaats van tegen het kind. Goed luisteren hoort hier ook bij.

Kansen grijpen en kansen creëren. Wat doe jij om de ontwikkeling te stimuleren? Is de ontwikkelingsstimulering kindvolgend en gericht op de brede ontwikkeling? Heb je daarbij oog voor het individuele kind, maar ook voor de hele groep? Kennis van de ontwikkelingsgebieden is hierbij essentieel.

De groep als een soort minisamenleving waarin kinderen op sociaal gebied kunnen oefenen. Hoe stimuleer jij de relaties tussen de kinderen in de groep? Iedere leeftijdsgroep heeft zijn eigen uitdagingen. Wat doe jij om er een positieve groep van te maken. Hoe geef jij leiding aan het groepsproces?

Wissel uit met je collega aan welke interactievaardigheid jij meer aandacht wilt geven de komende periode. Bespreek samen hoe je dit wilt inzetten op je groep. Wat wil je gaan doen en wat is daarvoor nodig? Kun je elkaar hierbij helpen? Ook een mooie vraag voor een teamoverleg!

Binnen de interactievaardigheden zijn veel thema’s waar je over kunt leren. Hieronder een selectie ter inspiratie voor bijvoorbeeld een teamoverleg, een cursus, een verdieping, een blog, een spel, een themabijeenkomst, een coachingsvraag, een organisatiedoel, een persoonlijk doel enzovoort. Over interactievaardigheden raak je nooit uitgeleerd!

• Een band opbouwen met kinderen
• Oog hebben voor signalen
• Contact maken
• Overgangssituaties begeleiden
• Omgaan met emoties
• Zelfvertrouwen
• Hoe geef je complimenten
• Wennen
• Huilen
• Stress bij baby’s
• Temperamentvol gedrag
• Stille kinderen
• … welke onderwerpen weet je nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

• Kindvolgend werken
• Zelfredzaamheid
• Ontdekken
• Keuzes geven
• Risicovol spel
• Ingaan op initiatieven van kinderen
• Vertrouwen in kinderen hebben
• Mogen helpen. Klusjes doen
• Kinderparticipatie
• De participatieladder van R. Hart
• Ruimte voor vrij spel
• Visie van Emmi Pikler
• … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

• Wat is structuur bieden
• Wat is leidinggeven
• Jijzelf als pedagogisch professional. Welke behoefte heb jij zelf aan structuur?
• Dagprogramma
• Groepsorganisatie
• Flexibiliteit
• Taakverdeling
• Voorspelbaarheid
• Routines en rituelen
• Indeling ruimte en overzicht materialen
• Regels en afspraken op de groep
• Voorbeeldgedrag pedagogisch professional
• Thomas Gordon, visie op positieve communicatie
• Omgaan met ongewenst gedrag
• Stimuleren van gewenst gedrag
• … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

• Taalontwikkeling
• Non-verbale aspecten in communicatie
• Gesprekken met kinderen
• Benoemen
• Ruimte geven aan kinderen voor het vertellen van hun ervaringen
• Speelpraten, Doenpraten , Denkpraten,
• Steunpraten
• Actief luisteren
• Goede vragen stellen
• Voorlezen, rijmpjes, versjes en liedjes
• Woordenschatontwikkeling
• Filosoferen met kinderen
• … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

• Brede ontwikkeling
• De mijlpalen van de motorische ontwikkeling
• Zintuiglijke ontwikkeling bij baby’s
• Aansluiten bij het kind
• Zone van naaste ontwikkeling – Vygotsky
• Kijken en luisteren naar kinderen
• Spelbetrokkenheid
• Kansen creëren en kansen grijpen
• de 3 V’s (Verkennen-Verbinden-Verrijken)
• Talentontwikkeling
• Hoe goed ken je de ontwikkelingsgebieden
• Spelontwikkeling
• Verschillen tussen jongens – meisjes
• Open eind materialen
• … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

• Positief leidinggeven groepsproces
• Sociaal gedrag stimuleren
• Samenspel tussen kinderen
• Omgaan met conflicten
• Vriendschappen
• Diversiteit
• Iedereen hoort erbij
• Pedagogisch klimaat
• Pesten
• Sociale vaardigheden
• Sociogram
• … welke onderwerpen zijn er nog meer die passen bij deze interactievaardigheid?

Een lange lijst met mooie onderwerpen binnen de interactievaardigheden ter inspiratie.

Het NCKO (Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek) en later het LKK (Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang) hebben de afgelopen jaren een aantal kwaliteitsmetingen gedaan en daarbij gekeken hoe de pedagogisch medewerkers scoren op de interactievaardigheden.

Als het gaat om de algemene vaardigheden scoren de medewerkers wel voldoende. Bij de educatieve vaardigheden zijn de scores echter lager. Vooral het ‘praten en uitleggen’ en ‘het begeleiden van interacties tussen kinderen’ scoren nog niet voldoende.

In tegenstelling tot de LKK-resultaten van de kinderdagopvang en peuteropvang, blijkt de kwaliteit in de buitenschoolse opvang op sommige aspecten eerder stabiel gebleven of zelfs gedaald in plaats van gestegen. ‘De kwaliteitsslag is nog onvoldoende gemaakt.’

Wanneer ingezoomd wordt op de zes interactievaardigheden van medewerkers, blijkt de kwaliteit binnen de bso op twee aspecten gedaald. Bijvoorbeeld de mate waarin medewerkers de autonomie van kinderen stimuleren en vooral in hoeverre de ontwikkeling van kinderen gestimuleerd wordt.

Lees hier meer over de kwaliteitsmonitor bso

Een mooi artikel over het begeleiden van interacties tussen kinderen Door Joyce Blauwhoff in Kiddo 1-2017

De overheid erkent het belang van goede interactievaardigheden bij pm’ers en investeert mee. Afgelopen jaren zijn er twee subsidietrajecten geweest waarin pm’ers trainingen konden volgen. Om te zorgen dat pm’ers actief bezig blijven met hun interactievaardigheden is borging belangrijk. Hoe doe je dat?

• Door videointeractiebegeleiding. Met behulp van beelden reflecteren pm’ers op het inzetten van hun interactievaardigheden.
• Door het onderwerp regelmatig terug te laten komen op overleggen en studiemomenten.

Download hier de poster met de 6 interactievaardigheden. Hang het op locatie, in de personeelskamer, de wc of op een andere plek waar medewerkers regelmatig komen.

Blijvende aandacht is belangrijk!

Interactievaardigheden Kinderopvang

Interactievaardigheden. Een kindvolgende benadering
Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker
Uitgeverij Reed Business Education

Hoofdstuk Interactievaardigheden uit Pedagogisch Kader Kindercentra 4-13 
Liesbeth Schreuder, Marianne Boogaard, Ruben Fukkink, Josette
Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum

Hoofdstuk Basiscommunicatie uit Pedagogisch Kader Kindercentra 0-4
Elly Singer en Loes Kleerekoper
Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum

Interactievaardigheden. Een kindvolgende benadering Anneke Strik en Jacqueline Schoemaker
Kinderopvangtotaal thema Interactievaardigheden
Training Oog voor interactie